Diz Ağrısı ve Problemleri

Ön Çapraz Bağ (ACL) Yaralanması

Ön çapraz bağ (ACL), diz ekleminin stabilitesini sağlayan en önemli bağlardan biridir. Ani yön değiştirme, sıçrama sonrası yanlış basma veya spor yaralanmaları sonucu zedelenebilir ya da kopabilir. Dizde ani şişlik, boşalma hissi, ağrı ve güvensizlik hissi görülebilir.

Tedavi planı kişinin yaşı, aktivite düzeyi ve yaralanmanın derecesine göre belirlenir. Cerrahi uygulanmayan veya cerrahi sonrası dönemde fizyoterapi, diz hareket açıklığının yeniden kazanılması, kas kuvvetinin artırılması ve spora güvenli dönüş açısından büyük önem taşır. Manuel terapi uygun hastalarda hareket açıklığını desteklemek amacıyla rehabilitasyon programına eklenebilir. Osteopatik değerlendirme ise kalça, ayak bileği ve omurga biyomekaniğinin değerlendirilmesine katkı sağlayabilir.

Kaynakça (APA)

• American Academy of Orthopaedic Surgeons. (2022). Management of Anterior Cruciate Ligament Injuries Clinical Practice Guideline.

Diz Kireçlenmesi

Diz kireçlenmesi (gonartroz), diz eklemindeki kıkırdak dokunun zamanla aşınması ve eklemde dejeneratif değişikliklerin gelişmesiyle ortaya çıkan yaygın bir kas-iskelet sistemi hastalığıdır. Özellikle 50 yaş üzerindeki bireylerde daha sık görülmekle birlikte, fazla kilo, geçirilmiş diz yaralanmaları, yoğun fiziksel yüklenme ve genetik faktörler de risk oluşturabilir.

En sık görülen belirtiler arasında diz ağrısı, sabah sertliği, merdiven çıkarken zorlanma, çömelmede güçlük, dizde şişlik ve hareket sırasında çıtırtı sesi yer alır. Hastalık ilerledikçe günlük yaşam aktiviteleri etkilenebilir.

Her diz ağrısı kireçlenmeden kaynaklanmaz. Bu nedenle tanı; hastanın öyküsü, fizik muayene ve gerektiğinde görüntüleme yöntemleri birlikte değerlendirilerek konulmalıdır.

Güncel klinik kılavuzlar, diz kireçlenmesinde fizyoterapi ve egzersiz tedavisini ilk basamak konservatif yaklaşım olarak önermektedir. Düzenli kuvvetlendirme, denge ve hareket açıklığı egzersizleri; ağrının azaltılması ve fonksiyonun korunmasına katkı sağlayabilir. Hastanın klinik durumuna göre manuel terapi, eklem hareketliliğini ve yumuşak doku fonksiyonunu desteklemek amacıyla rehabilitasyon programına dahil edilebilir. Osteopatik değerlendirme ise diz, kalça, ayak bileği ve pelvis arasındaki biyomekanik ilişkiyi bütüncül olarak değerlendirerek hareket sisteminin fonksiyonel analizine katkı sağlayan tamamlayıcı bir yaklaşımdır.

Kaynakça (APA)

• American Academy of Orthopaedic Surgeons. (2021). Management of Osteoarthritis of the Knee (3rd Edition).

Menisküs Yırtığı

Menisküsler, diz ekleminde yük dağılımını sağlayan ve eklemi koruyan kıkırdak yapılardır. Ani dönme hareketleri, spor yaralanmaları veya yaşa bağlı dejenerasyon sonucunda menisküs yırtıkları gelişebilir. Dizde ağrı, şişlik, takılma hissi, kilitlenme ve çömelirken zorlanma en sık görülen belirtilerdir.

Tanıda fizik muayene ve gerekli durumlarda manyetik rezonans görüntüleme (MR) birlikte değerlendirilir. Güncel araştırmalar, dejeneratif menisküs yırtıklarının önemli bir bölümünde egzersiz temelli fizyoterapinin, cerrahi dışı ilk yaklaşım olarak değerlendirilebileceğini göstermektedir. Rehabilitasyon sürecinde kas kuvvetini artırmaya, dengeyi geliştirmeye ve diz fonksiyonunu iyileştirmeye yönelik egzersizler planlanır. Uygun hastalarda manuel terapi eklem hareket açıklığını desteklemek amacıyla kullanılabilir. Osteopatik değerlendirme ise alt ekstremite biyomekaniğinin bütüncül olarak incelenmesine katkı sağlayabilir.

Kaynakça (APA)

• van de Graaf, V. A., et al. (2022). Effect of Physical Therapy vs Arthroscopic Partial Meniscectomy in People With Degenerative Meniscal Tears. JAMA

Patellofemoral Ağrı

Bilimsel rehberler, egzersiz temelli fizyoterapinin patellofemoral ağrı sendromunda en etkili konservatif yaklaşımlardan biri olduğunu göstermektedir. Kalça ve diz çevresi kaslarını güçlendirmeye yönelik egzersizler ön plandadır. Gerektiğinde manuel terapi hareket fonksiyonunu desteklemek amacıyla uygulanabilir. Osteopatik değerlendirme ise alt ekstremite biyomekaniğinin değerlendirilmesine katkı sağlayabilir.

Kaynakça (APA)

• Willy, R. W., et al. (2019). Patellofemoral Pain Clinical Practice Guidelines. Journal of Orthopaedic & Sports Physical Therapy.

Patellar Tendinit (Jumper's Knee)

Patellar tendinit, diz kapağı (patella) ile kaval kemiğini birleştiren patellar tendonun tekrarlayan yüklenmelere bağlı olarak etkilenmesi sonucu gelişen bir tendon problemidir. Özellikle voleybol, basketbol, atletizm ve futbol gibi sıçrama gerektiren sporlarla uğraşan kişilerde daha sık görülür.

En sık görülen belirtiler diz kapağının alt kısmında ağrı, sıçrama ve koşma sırasında hassasiyet, merdiven çıkarken rahatsızlık ve fiziksel aktivite sonrasında artan ağrıdır.

Güncel klinik çalışmalar, egzersiz temelli fizyoterapinin patellar tendinopatide ilk tercih edilen konservatif yaklaşım olduğunu göstermektedir. Özellikle yüklenme kontrollü kuvvetlendirme egzersizleri rehabilitasyonun temelini oluşturur. Hastanın değerlendirilmesine göre manuel terapi, diz ve çevre dokuların hareketliliğini desteklemek amacıyla uygulanabilir. Osteopatik değerlendirme ise kalça, ayak bileği ve pelvis biyomekaniğini birlikte değerlendirerek hareket zincirinin analizine katkı sağlayabilir.

Kaynakça (APA)

• Malliaras, P., et al. (2015). Patellar Tendinopathy: Clinical Management. British Journal of Sports Medicine.

• Breda, S. J., et al. (2022). Management of Patellar Tendinopathy. British Journal of Sports Medicine.

Arka Çapraz Bağ (PCL) Yaralanması

Arka çapraz bağ (PCL), dizin geriye doğru stabilitesini sağlayan önemli bağlardan biridir. Genellikle trafik kazaları, dizin ön kısmına alınan darbeler veya spor yaralanmaları sonucunda etkilenebilir.

Belirtiler arasında diz ağrısı, şişlik, merdiven inerken zorlanma ve dizde güvensizlik hissi yer alabilir.

Cerrahi gerektirmeyen olgularda fizyoterapi, kas kuvvetinin artırılması, diz stabilitesinin geliştirilmesi ve fonksiyonel hareketlerin yeniden kazandırılmasında önemli rol oynar. Uygun hastalarda manuel terapi rehabilitasyon programına eklenebilir. Osteopatik değerlendirme ise alt ekstremite biyomekaniğinin değerlendirilmesine katkı sağlayabilir.

Kaynakça (APA)

• American Academy of Orthopaedic Surgeons. (2022). Clinical Practice Guideline for Knee Ligament Injuries.

İç ve Dış Yan Bağ Yaralanması

İç yan bağ (MCL), dizin iç kısmında yer alan ve dizin yana doğru stabilitesini sağlayan önemli bağlardan biridir. Spor yaralanmaları ve dizin dış tarafından alınan darbeler sonucunda zedelenebilir.

Hafif ve orta dereceli yaralanmalarda fizyoterapi, hareket açıklığının korunması, kas kuvvetinin artırılması ve güvenli aktiviteye dönüş açısından temel tedavi yaklaşımıdır. Hastanın durumuna göre manuel terapi ve fonksiyonel egzersizler rehabilitasyon programına eklenebilir.

Kaynakça (APA)

• American Academy of Orthopaedic Surgeons. (2022). Knee Ligament Clinical Practice Guideline.

Dış Yan Bağ (LCL) Yaralanması

Dış yan bağ (LCL), dizin dış tarafındaki stabiliteyi sağlayan bağlardan biridir. Spor yaralanmaları ve travmalar sonucunda etkilenebilir.

Tedavi planı yaralanmanın derecesine göre belirlenir. Cerrahi gerektirmeyen olgularda fizyoterapi, kuvvetlendirme ve denge egzersizleri ön plandadır. Gerektiğinde manuel terapi ve hareket eğitimi rehabilitasyon sürecini destekleyebilir.

Kaynakça (APA)

• AAOS. (2022). Management of Knee Ligament Injuries.

İliotibial Bant Sendromu

İliotibial Bant Sendromu (IT Band Sendromu), uyluğun dış kısmında yer alan iliotibial bandın dizin dış tarafında tekrarlayan sürtünme ve irritasyonu sonucu gelişen aşırı kullanım yaralanmasıdır. Özellikle koşucular, bisiklet sporuyla uğraşanlar ve sık merdiven inip çıkan kişilerde görülür. En belirgin şikâyet dizin dış tarafında egzersiz sırasında başlayan ve aktiviteyle artan ağrıdır.

• Dizin dış yanında ağrı

• Koşu sırasında belirli mesafeden sonra başlayan ağrı

• Merdiven inerken rahatsızlık

• Dizin dış tarafında hassasiyet

• Egzersiz sonrasında artan ağrı

• Kalça yan tarafında eşlik eden gerginlik

İliotibial bant sendromu çoğunlukla tek bir nedenden değil, biyomekanik faktörlerin birleşiminden ortaya çıkar.

Başlıca nedenler:

• Antrenman yükünün ani artırılması

• Kalça abdüktör kaslarında güçsüzlük

• Gluteus medius fonksiyon bozukluğu

• Ayak pronasyonu

• Kalça ve diz biyomekaniğinde bozukluk

• Hareket kontrolünün yetersiz olması

• Tekrarlayıcı koşu ve bisiklet aktiviteleri

Güncel bilimsel çalışmalar, İliotibial Bant Sendromunda ilk basamak tedavinin konservatif rehabilitasyon olduğunu göstermektedir.

Fizyoterapi programında;

• Aktivite yükünün düzenlenmesi

• Kalça çevresi kaslarının güçlendirilmesi

• Hareket kontrol egzersizleri

• Esneklik çalışmaları

• Koşu biyomekaniğinin değerlendirilmesi

• Denge ve proprioseptif egzersizler uygualanabilir.

Manuel terapi, uygun hastalarda eklem hareketliliğinin değerlendirilmesi, yumuşak doku hareketliliğinin desteklenmesi ve hareket paterninin iyileştirilmesine yardımcı bir yaklaşım olarak kullanılabilir.

Osteopatik değerlendirme ise pelvis, kalça, diz ve ayak arasındaki biyomekanik ilişkinin bütüncül olarak incelenmesine katkı sağlayabilir. Tedavi planı her bireyin klinik değerlendirmesine göre oluşturulmalıdır.

Araştırmalar özellikle kalça abdüktör kaslarının güçlendirilmesine yönelik egzersizlerin ağrı ve fonksiyon üzerinde olumlu etkileri olduğunu göstermektedir. Egzersiz programı kişinin şikâyeti, aktivite düzeyi ve fiziksel değerlendirmesine göre planlanmalıdır.

İliotibial Bant Sendromu erken dönemde doğru değerlendirme ve kişiye özel konservatif rehabilitasyon ile büyük oranda kontrol altına alınabilen bir aşırı kullanım problemidir. Şikâyetlerin uzun sürmesi durumunda ayrıntılı değerlendirme yapılarak ağrının kaynağı belirlenmeli ve uygun rehabilitasyon programı planlanmalıdır.

Kaynakça (APA 7)

• Fredericson, M., & Wolf, C. (2005). Iliotibial band syndrome in runners: Innovations in treatment. Sports Medicine, 35(5), 451–459.

Baker Kisti

Baker kisti, diz ekleminin arka kısmında eklem sıvısının birikmesi sonucu oluşan sıvı dolu bir kesedir. Genellikle menisküs yırtıkları, diz kireçlenmesi veya romatizmal hastalıklarla birlikte görülebilir.

Diz arkasında dolgunluk hissi, gerginlik ve çömelirken rahatsızlık oluşturabilir.

Tedavide öncelikle altta yatan nedenin belirlenmesi önemlidir. Cerrahi gerektirmeyen durumlarda fizyoterapi, uygun egzersiz programları ve gerekli görülen hastalarda manuel terapi rehabilitasyonun bir parçası olabilir.

Kaynakça (APA)

• American Academy of Orthopaedic Surgeons. (2021). Baker's Cyst.

Plica sendromu

Diz eklemindeki sinovyal kıvrımların tahriş olması sonucu gelişen mekanik bir diz problemidir. Özellikle tekrarlayan diz hareketleri yapan kişilerde görülebilir.

Ön diz ağrısı, dizde takılma hissi ve çömelirken rahatsızlık en sık belirtiler arasındadır.

Fizyoterapi, aktivite düzenlenmesi ve egzersiz programları konservatif tedavinin temelini oluşturur. Gerektiğinde manuel terapi rehabilitasyon sürecine eklenebilir.

Kaynakça (APA)

• Dupont, J. Y. (1997). Synovial Plicae of the Knee. Clinical Sports Medicine.

Osgood-Schlatter Hastalığı

Osgood-Schlatter hastalığı, büyüme çağındaki çocuk ve ergenlerde diz kapağı altındaki tendonun yapışma bölgesinin tekrarlayan yüklenmelere bağlı olarak etkilenmesiyle ortaya çıkar.

Koşma, sıçrama ve spor aktiviteleri sırasında diz kapağının altında ağrı görülebilir.

Tedavide aktivite düzenlenmesi, fizyoterapi, germe ve kuvvetlendirme egzersizleri önerilmektedir.

Kaynakça (APA)

• Circi, E., et al. (2017). Osgood-Schlatter Disease: Review. EFORT Open Reviews.

Hoffa Yağ Yastıkçığı Sendromu

Hoffa yağ yastıkçığı sendromu, diz kapağının altında bulunan yağ dokusunun sıkışması veya tahriş olması sonucu gelişebilir.

Özellikle dizi tam düzleştirirken ağrı ve diz önünde hassasiyet görülebilir.

Fizyoterapi, egzersiz tedavisi ve uygun hastalarda manuel terapi hareket fonksiyonunun desteklenmesine yardımcı olabilir.

Kaynakça (APA)

• Dragoo, J. L., et al. (2012). Hoffa's Fat Pad Syndrome. Sports Health.

Diz Bursiti

Pes Anserin Bursiti

Diz bursiti, diz çevresindeki bursa adı verilen sıvı dolu keseciklerin tahriş olması veya iltihaplanması sonucu gelişebilir.

Dizde şişlik, hassasiyet ve hareket sırasında ağrı görülebilir.

Cerrahi gerektirmeyen olgularda fizyoterapi, egzersiz programları ve yüklenme düzenlenmesi önerilir. Uygun hastalarda manuel terapi rehabilitasyon sürecine dahil edilebilir.

Kaynakça (APA)

• American Academy of Orthopaedic Surgeons. (2021). Knee Bursitis.

Pes Anserin Bursiti

Pes anserin bursiti, dizin iç kısmında bulunan bursa dokusunun tahriş olması sonucu gelişir. Özellikle diz kireçlenmesi, fazla kilo ve tekrarlayan aktiviteler risk faktörleri arasındadır.

Merdiven çıkarken veya uzun süre yürürken dizin iç tarafında ağrı hissedilebilir.

Tedavide fizyoterapi, germe ve kuvvetlendirme egzersizleri ile uygun hastalarda manuel terapi uygulanabilir. Osteopatik değerlendirme alt ekstremite biyomekaniğinin değerlendirilmesine katkı sağlayabilir.

Kaynakça (APA)

• Larsson, L. G., et al. (1985). Pes Anserine Bursitis. Clinical Orthopaedics.

Kondromalazi Patella

Kondromalazi patella, diz kapağının alt yüzeyindeki kıkırdak dokunun yumuşaması ve yapısal değişiklik göstermesiyle karakterizedir.

Merdiven çıkarken, çömelirken veya uzun süre oturduktan sonra ayağa kalkarken ön diz ağrısı görülebilir.

Bilimsel çalışmalar, fizyoterapi, kalça ve diz çevresi kaslarını güçlendiren egzersizler ile hareket kontrol eğitimini önermektedir. Gerektiğinde manuel terapi rehabilitasyon programına eklenebilir.

Kaynakça (APA)

• Willy, R. W., et al. (2019). Patellofemoral Pain Clinical Practice Guideline. JOSPT.

Dizde Kas Kaynaklı Ağrılar

Diz çevresindeki kaslarda gelişen gerginlik, zorlanma veya miyofasyal tetik noktalar diz ağrısına neden olabilir. Quadriceps, hamstring, gastroknemius ve popliteus kasları kaynaklı ağrılar sıklıkla diz eklemi problemi ile karıştırılabilir.

Kas kaynaklı diz ağrılarında ayrıntılı değerlendirme sonrasında fizyoterapi, kişiye özel egzersiz programları ve uygun hastalarda manuel terapi rehabilitasyonun önemli bileşenleri arasında yer alır. Osteopatik değerlendirme ise yalnızca dizi değil; ayak bileği, kalça, pelvis ve omurgayı birlikte değerlendirerek hareket zincirindeki biyomekanik ilişkileri incelemeyi amaçlar.

Kaynakça (APA)

• Travell, J. G., Simons, D. G., & Simons, L. S. (1999). Myofascial Pain and Dysfunction: The Trigger Point Manual.

• World Health Organization. (2023). WHO Guideline for Non-Surgical Management of Chronic Primary Low Back Pain.